و غربى است و البرز دنبالهء همانست با جبال ايران كه سلاسل متوازيهء آن از شمال غربى بجنوب شرقى متوجه است اتصال مىيابد و نكتهء قابل‌توجه اين است كه رشته‌كوه شمالى هرچند از حيث ارتفاع مهم ليكن باريك و كم‌عرض است و مثل رشته‌هاى متوازيهء جبال زاگروس تشكيل كشور كوهستانى نميدهد ، بنابراين در دامنه‌هاى جنوبى مقدار آبيكه از آن عايد مىشود فقط به قدر مشروب كردن بعضى واحات متفرقه است و بعضى اوقات بيابان خشك به حاشيهء كوهستان متصل ميگردد و در قسمت شرقى كوه مزبور اين كيفيت بهتر محسوس مىشود . رشته‌هاى جنوبى رشتهء اصلى جنوبى از همان پامير منشعب شده باسامى مختلفه از ميان افغانستان و بلوچستان در امتداد جنوب غربى به طرف درياى عربستان ميرود و در اينجا ارتفاع آن كم شده بجانب غربى و موازات ساحل در طول چندصد ميل ممتد ميگردد تا اينكه در جنوب شرقى كرمان امتداد منظم شمال غربى به موازات خليج فارس شروع مىشود ، در اين قسمت كه جبال مزبور رشتهء مركزى ايران را تشكيل ميدهد قله‌هائى بارتفاع متجاوز از سيزده هزار پا از قبيل « كوه هزار » و كوه لاله‌زار از آن صورت مىبندد . سرحد غربى ايران نيز كلية بواسطه رشته‌هاى متوازيهء منظمهء خود ارتفاع زياد دارد تا اينكه همين رشته‌ها در آرارات پس از تشكيل يك خظ قوسى به سلاسل جبال شمالى متصل ميگردد . هرچند رشته‌هاى درونى نميتوانند از حيث اهميت با رشته‌هائيكه بنيان فلات را ميسازند لاف برابرى بزنند ليكن غالبا ارتفاع آنها زياد است . يكى از مهمترين آنها كوه تفتان « 1 » مىباشد و آن كوه آتش‌فشانى است كه بمرحلهء گوگردى رسيده و ارتفاع آن به سيزده هزار و دويست و شصت و هشت پا ميرسد و نزديك سرحد ايران و بلوچ واقع است . در طرف مغرب آن يعنى وسط كوير « كوه به زمان » است كه آتش‌فشانى است خاموش شده و قلهء قشنگى دارد بارتفاع يازده هزار و يكصد و هفتاد و پنج پا . در جانب غربى ايران كوه الوند كه يونانيها آن را ارونتس « 2 » ميگفتند و مشرف

--> ( 1 ) - « ده هزار ميل » صفحات 132 و 140 . ( 2 ) - Oronts